ANG ABO AT ANG BULKANG TAAL

DOC ZACATE-ZACATERBANG PAYO.jpg

NITONG January 12, 2020 bumulusok sa pagputok at naglabas ng bagsik ang Bulkang Taal na nagkimkim ng 43 taon mula ng huli itong sumabog. Kaakibat ng pagputok nito ay ang abo na nanggaling sa bulkan na sumira sa ilang mga kabuhayan sa paligid nito at mga karatig na lugar. Hanggang ngayon ay kinakikitaan pa rin ng senyales na hindi pa tapos ang ngitngit at maaaring maulit pa ano mang oras. Bukod sa pagsira sa ari-arian at kabuha-yan, mayroong masamang dulot ang abo ng Bulkang Taal sa kalusugan.

SANGKAP NG ABO MULA SA BULKAN

BULKANG TAALLingid sa ating ka­alaman, hindi lamang simpleng pulbos ang laman ng abo mula sa isang sumabog na bulkan. Naglalaman ito ng mga sangkap na nakasasama sa kalusugan. Ang abo na galing sa bulkan ay sanhi ng pagsabog na nag-e-expand ng gases galing sa magma, at kalaunan ay bumubulusok sa hangin. Kapag ito ay nasa atmosphere, namumuo bilang maliliit na bato, dust particles at silica. Dahil sa gravity ay bumabagsak sa lupa.

Ang nilalaman ng Volcanic Ash ay maliliit na bato, mineral dust, silicium o silica na component din ng salamin, Carbon Dioxide, Hydrochloric Acid at Hydroflouric acid. Ang composition ng volcanic ashes ayon sa pag-aaral ay depende sa component ng magma ng isang bulkan kung saan ito nagmula (source: Volcanic Ash versus Mineral Dust: Atmospheric Processing and Environmental and Climate Impacts. By Baerbel Langman, 12 June 2013)

EPEKTO SA KALUSUGAN NG ABO NG BULKAN

Ang kalusugan ng isang tao ay maaaring maapektuhan ng abo ng bulkan depende sa point of contact nito sa katawan. Sa madaling salita, depende ito kung saan tayo na-expose sa abo sapagkat ito ay maaaring dumapo sa ating balat at mata, maaaring malunok, o maaaring malanghap lingid sa ating kaal-aman. Sa aspetong ito, may dalawang uri ng epekto ang abo na hinati ko sa dalawa; una ay iyong Acute Effects o agarang epekto mula ng tayo ay ma-expose rito, at pangalawa ay Long- term Effects o ‘yung matagal na epekto magmula ang isang tao ay ma-expose.

Ang agarang (acute effects) epekto ng abo ng isang bulkan sa katawan ay dahil sa pisikal na karakter at ang allergic na potensiyal ng mga component nito. Maaari itong maging sanhi ng eye irritation, corneal abrasion at conjunctivitis na sanhi ng allergy na dulot nito kapag ito ay dumapo sa ating mga mata. Ito rin ay maa­aring maging sanhi ng skin allergy kapag ito naman ay magkaroon ng contact sa ating mga balat. Kapag ito ay nalanghap, maaring maging sanhi ng throat irritation (Pharyngitis), Bronchitis, at maaari ring mag-trigger ng asthma sa mga taong may sakit na ganito.

ABO-3Ang epekto sa baga (lungs) ng abo ng bulkan ay related sa sukat ng components nito, ang mga may malalaking sukat ay nakaaapekto sa itaas na ba-hagi ng respi­ratory system, at ang mga maliliit naman ay maaaring pumunta at maging sanhi ng sakit sa lower respiratory tract.

Ang silicosis ay isang sakit sa ating baga na maaaring maturing na Long Term Effect ng exposure sa abo ng bulkan. Ito ay dahil sa sangkap na crys-talline silica sa abo. Ang silicosis ay sanhi ng matagalang exposure sa abo ng bulkan, ito ay maaaring makuha ng mga taong malapit sa bulkang sum-abog, at hindi gu­mamit ng preventive measures para hindi makalanghap nito.

Ang silicosis ay mabagal mag-develop at maaaring makitaan ang mga tao ng senyales at sintomas ng sakit na ito pagkatapos ng ilang taon mula sa prolonged exposure sa abo ng bulkang sumabog. Ang silicosis ay nagiging dahilan ng pamamaga (inflammation), at paglalangib (scarring) lalo na sa itaas na bahagi ng baga. Ang sintomas at senyales ng silicosis ay maaaring maihalintulad sa asthma, at ilan sa mga ito ay ang mahirap na paghinga, sakit sa dibdib, palagiang pag-ubo, mabilis na paghinga at pagbaba ng timbang.

Ang silicosis ay maaaring mapunta sa pagpalya ng respiratory system. Maaari itong makaapekto sa puso (Cor Pulmonale), at ma­ging sanhi ng madaling pagkahawa ng sakit ng Tuberculosis (Silicotuberculosis). Ang sakit na silicosis ay nada-diagnose ng isang doctor na Pulmonologist sa pama-magitan ng Chest X-ray or  Ct Scan para malaman ang extent ng sakit na ito. Isinasagawa rin ang isang Pulmonary Function Test para malaman ang Functional Characteristic ng isang baga.

DAPAT GAWIN PARA MAIWASAN ANG MASAMANG DULOT NG ABO GALING SA SUMABOG NA BULKAN

Ang isang Volcanic eruption ay bagsik ng inang kalikasan, ‘ika nga nila ay wala tayong magagawa para pigilan ito, ngunit may magagawa tayo para sa ating sarili nang maiwasan ang mga sakit na dulot nito. Ilan sa mga mainam na paraan para maiwasan ang mga sakit na dulot ng abo ng sumabog na bulkan ay ang mga sumusunod:

  1. Gumamit ng Face Mask, hangga’t maaari ay ‘yung N95 o kahit anong filtering face pieces.
  2. Gumamit ng Eye Goggles, lalo na sa malapit sa lugar ng pagsabog.
  3. Maligo araw-araw upang maiwasan ang pagkapit ng abo sa ating balat.
  4. Takpan ang mga pagkain lalo na kung ito ay nasa isang open area.
  5. Manatili sa loob ng bahay hangga’t maari.
  6. Mag-evacuate at makipagtulungan sa gobyerno lalo na sa mga lugar na mismong apektado ng pagsabog ng bulkan.

ABO-2Napakaimportante ang pakikipagtulungan ng mga mamamayan at maayos na pag-coordinate ng mga ahensiya ng gobyerno at local government unit para maiwasan ang epekto ng pagsabog ng bulkan. Importante rin ang malasakit ng mga kababayan natin, upang kahit paano ay mabawasan ang hinag-pis at paghihirap lalo na ng mga taong deretsong apektado ng pagsabog ng Taal Volcano. Filipino lamang po ang tutulong sa kap­wa Filipino, mabuhay po ang mga kababayan natin na hanggang nga­yon ay walang sawang nag-aabot ng tulong para sa mga biktima. MABUHAY PO KAYO!

Kung may katanu­ngan, maaari pong mag-email sa samuelzacate@yahoo.com o mag-like at magkomento sa medicus et legem fanpage sa Face­book.  (photos mula sa goggle)

Comments are closed.